Pszenica
Kłosy pszenicy zwyczajnej
Systematyka wg Reveala
Domena	jądrowce
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	naczyniowe
Nadgromada	nasienne
Gromada	okrytonasienne
Klasa	jednoliścienne
Rząd	wiechlinowce
Rodzina	wiechlinowate
Rodzaj	pszenica
Nazwa systematyczna
Triticum L.
pub. 1753
Galeria zdjęć i grafik w Wikimedia Commons

Pszenica zwyczajna

Pszenica (Triticum L.) - rodzaj zbóż z rodziny wiechlinowatych. Pochodzi z południowo-zachodniej i środkowej Azji. Wyróżnia się około 20 gatunków pszenicy. Oprócz jęczmienia jest najstarszym zbożem chlebowym uprawianym od co najmniej 6 tysięcy lat. Zajmuje pierwsze miejsce w światowej produkcji zbóż.

Pełny opis

Owoce

Ziarniaki, które zawierają duże ilości skrobi. Zawiera najwięcej białka i glutenu ze wszystkich gatunków zbóż.Dostarczają one także organizmowi: estrogeny, ryboflawinę, tiaminę, niacynę, karoten, tokoferol. Bogata w związki mineralne (sodu, wapnia, potasu, magnezu, fosforu, siarki, żelaza) i witaminy B₁, B₂, D, E, K, PP.

Występowanie

Typowe zboże klimatu umiarkowanego. Zasięg uprawy rozciąga się od 60°N do 50°S. W tropiku pola pszenicy można spotkać jedynie na wyżynie Dekan w Indiach, wyżynach Etiopii, Kenii, Tanganiki i Ekwadoru. Typowa roślina zbiorowisk trawiastych (stepów, prerii), a więc stref klimatycznych umiarkowanie wilgotnych.

Zastosowanie

Uprawiana na całym świecie dla ziarna. Głównymi producentami są: Chiny, Rosja i Indie. Najwięksi eksporterzy to: USA, Kanada i Francja.

Systematyka

Pozycja w systemie Reveala 

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa jednoliścienne (Liliopsida Brongn.), podklasa komelinowe (Commelinidae Takht.), nadrząd Juncanae Takht., rząd wiechlinowce (Poales Small), rodzina wiechlinowate (Poaceae (R. Br.) Barnh.), plemię Triticeae Dumort., podplemię Triticinae Fr., rodzaj pszenica (Triticum L.)^[1].

Gatunki flory Polski, gatunki uprawiane u nas i efemerofity^[2]

• pszenica orkisz (szpelc) (Triticum spelta L.) - gatunek uprawiany
• pszenica płaskurka (płaskurka) (Triticum dicoccon Schrank) - gatunek uprawiany
• pszenica polska (Triticum polonicum L.) - efemerofit
• pszenica samopsza (płoskurnica, mochnatka) (Triticum monococcum L.) - gatunek uprawiany
• pszenica szorstka (angielska) (Triticum turgidum L.) - efemerofit
• pszenica zwyczajna (Triticum aestivum L., syn. Triticum vulgare Vill.) - gatunek uprawiany

Inne gatunki (wybór)

• pszenica karłowata (zbitokłosa, twardokłosa) (Triticum compactum)
• pszenica twarda (makaronowa) (Triticum durum Desf.)

Krzyżówka pszenicy z żytem nosi nazwę pszenżyta (Triticosecale).

Technologia

• Pod względem wartości technologicznej odmiany podzielono na pięć grup jakościowych i grupy oznaczono literami:
• E - pszenica elitarna,
• A - pszenica jakościowa,
• B - pszenica chlebowa,
• K - pszenica na ciastka,
• C - odmiany pozostałe (w tym również odmiany paszowe).
• Skład ziarniaków: woda - 13,2%, białko - 11,7%, węglowodany - 69,3%, błonnik - 2%, tłuszcze - 2%, substancje mineralne - 1,8%.

Źródła

1. ↑ Reveal James L. System of Classification. PBIO 250 Lecture Notes: Plant Taxonomy. Department of Plant Biology, University of Maryland, 1999 Systematyka rodzaju pszenica wg Reveala
2. ↑ Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Vascular Plants of Poland - A Checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 1995. ISBN 83-85444-38-6.